Şeffaf plak nedir?

Şeffaf plak ne demek?

Şeffaf plak, dişlerin üzerine tam oturan, ince ve şeffaf bir kılıf gibi düşünülebilir. Amacı, çapraşık ya da aralıklı dişleri zaman içinde daha düzgün bir dizilime getirmektir. Bu iş diş hekimliğinin ortodonti (diş ve çene düzensizliklerini düzeltme) alanına girer.

Tek bir plak dişleri bir anda düzeltmez. Her plak, hekiminizin hazırladığı dijital planın bir aşamasına göre üretilir ve dişleri çok küçük bir miktar hareket ettirecek biçimde tasarlanır. Hekimin belirlediği aralıklarla, sıklıkla 1-2 haftada bir yeni plağa geçilir ve böylece dişler adım adım hedeflenen konuma yaklaşır. Kaç plak gerekeceği ve sürecin ne kadar süreceği kişiden kişiye değişir; bunu muayeneden sonra hekiminiz belirler.

Neden kullanılır?

Şeffaf plak, genellikle şu durumlarda hekimler tarafından bir seçenek olarak değerlendirilir:

• Dişlerin hafif ya da orta düzeyde çapraşık olması,
• Dişler arasında istenmeyen boşlukların bulunması,
• Bazı kapanış (üst ve alt dişlerin birbirine oturma biçimi) sorunlarının düzeltilmesi,
• Daha önce yapılmış bir ortodonti tedavisinden sonra dişlerde yeniden kayma olması.

İnsanların bu yöntemi tercih etmesinin başlıca nedenleri görünümün daha az dikkat çekmesi ve plakların çıkarılabilir olmasıdır. Yemek yerken ve dişlerinizi fırçalarken plakları çıkarabilirsiniz. Ancak her diş yapısı için uygun bir yöntem değildir. Çenelerin birbirine göre konumunun ciddi biçimde uyumsuz olduğu bazı durumlarda başka yaklaşımlar gerekebilir. Size uygun olup olmadığına yalnızca muayene sonrasında hekiminiz karar verebilir; bu konu ayrı bir bölümde ele alınıyor.

Hangi malzemeden üretilir?

Şeffaf plaklar termoplastik malzemeden yapılır. Termoplastik, ısıtıldığında yumuşayıp şekil verilebilen, soğuyunca bu şeklini koruyan plastik türü demektir. Plak üretiminde kullanılan levhalar çok ince, şeffaf ve esnek bir yapıya sahiptir.

Üretim süreci kabaca şöyle ilerler:

1. Hekim, dişlerinizin ölçüsünü alır. Bunun için geleneksel kalıp malzemesi ya da ağız içi tarama (küçük bir kamerayla dişlerin dijital görüntüsünün çıkarılması) kullanılabilir.
2. Bu ölçüden, dişlerin her aşamadaki hedef konumunu gösteren bir dijital plan hazırlanır.
3. Her aşama için ayrı bir model oluşturulur ve termoplastik levha bu modelin üzerine şekillendirilir.
4. Plağın kenarları kesilip düzeltilir, ardından plaklar sırasıyla size teslim edilir.

Plaklar kişiye özeldir. Bir başkasının plağı sizin dişlerinize oturmaz ve kullanılamaz. Plaklar bir seri halinde kullanılır: bir plağı belirlenen süre taktıktan sonra serideki bir sonrakine geçilir. Bu süre boyunca diş hekiminiz kontrollerle ilerlemeyi izler ve gerekirse planı günceller. Yani plaklar, tek başına bir ürün gibi değil, hekim denetiminde yürütülen bir tedavinin parçası olarak kullanılır.

Kısaca tarihçe

Dişleri çıkarılabilir bir aparatla hareket ettirme fikri yeni değildir. 1940’lı yıllarda, diş pozisyoneri denen esnek aparatlar geliştirildi. Bunlar genellikle tedavinin son aşamasında, dişlerin küçük konum ayarlarını yapmak için kullanılıyordu. Bugünkü şeffaf plakların ilk öncüleri olarak kabul edilirler, ancak tek bir aparatla tüm tedaviyi yürütmek mümkün değildi.

Asıl dönüşüm, 1990’ların sonunda bilgisayar destekli tasarım ve üç boyutlu dijital planlamanın ortodontiye girmesiyle yaşandı. Bu sayede dişlerin tedavi boyunca izleyeceği yol bilgisayarda planlanabildi ve her aşama için ayrı bir plak üretilebildi. Böylece birbirini izleyen seri plaklarla tedavi yapma yaklaşımı ortaya çıktı. Sonraki yıllarda hem malzemeler hem de tarama ve planlama teknolojileri gelişmeye devam etti.

Bu gelişmelere rağmen şeffaf plak, her sorun için tek çözüm değildir. Yöntemin başarısı büyük ölçüde doğru vaka seçimine, iyi bir planlamaya ve plakların önerildiği şekilde kullanılmasına bağlıdır.

Telden temel farkı nedir?

Geleneksel ortodonti tedavisinde dişlerin yüzeyine braket denen küçük parçalar yapıştırılır ve bunlar bir tel aracılığıyla birbirine bağlanır. Sabit olduğu için bu sistemi kendiniz çıkaramazsınız. Şeffaf plak ise dişlere yapıştırılmaz; takıp çıkarabildiğiniz bir aparattır.

Aradaki temel farklar kısaca şöyledir:

• Çıkarılabilirlik: Plaklar yemek yerken ve diş fırçalarken çıkarılır. Teller sabittir.
• Görünüm: Plaklar şeffaf olduğu için genellikle daha az fark edilir.
• Kullanıcı sorumluluğu: Plaklar yalnızca günün büyük bölümünde takıldığında işe yarar. Bu nedenle tedavinin ilerlemesi, plakları önerilen süre boyunca kullanmanıza da bağlıdır. Sabit teller ise bu açıdan hasta katkısına daha az ihtiyaç duyar.
• Uygulama alanı: Bazı karmaşık dişsel ve çene sorunlarında teller hekimler tarafından hâlâ sıklıkla tercih edilir.

Hangi yöntemin hangi açıdan avantajlı olduğu kişiden kişiye değişir. İki yöntemin görünüm, konfor, temizlik, beslenme ve kontrol sıklığı gibi başlıklarda ayrıntılı karşılaştırmasını Şeffaf plak mı, tel mi? bölümünde bulabilirsiniz. Şimdilik şunu bilmeniz yeterli: ikisinin de amacı dişleri sağlıklı bir şekilde hizalamaktır ve hangisinin sizin için daha uygun olduğuna hekiminiz karar verir.